De magie van het vuur

In de stilte van de avond klonken onze stemmen, en ons gelach. Zo onbedaarlijk ongedwongen had ik in tijden niet gelachen. Het vuur knetterde en de eindeloze sterrenhemel fonkelde boven ons in al zijn glorie. De medicijnman had ons net weggestuurd van het grote vuur dieper in de bush, maar niet voordat hij ons met een paar zalvende gebaren gezegend had voor een goede nachtrust zonder demonen. Het leek zo onwezenlijk. Alsof ik duizenden jaren terug in de tijd gereisd was, op bezoek bij een groep bosjesmannen en –vrouwen, ergens in Namibië.

Eerst een hele dag op pad, tussen bomen en struiken. Mannen, vrouwen en kinderen, blootvoets en met een paar lapjes stof rond hun tengere, maar sterke pezige lijven. In hun kliktaal vertelden ze over de oude tradities, over overleven in de wilde natuur, over de genezende kracht van planten (de beste middeltjes tegen diarree en menstruatiepijn vind je hier blijkbaar en dat beelden ze ook zonder gène uit). Ze zijn lief voor elkaar en plagen ook graag. Samen plukken ze, zacht neurieënd en wiegend met de heupen, bessen van de struiken en eten die met veel smaak op. “This makes me happy,” zegt Ntunda, onze bosjesman tolk die ook Engels spreekt. Ik blijf ondertussen vasthaken in een struik met venijnige doornen en hij trekt me vakkundig los, zo bezorgd dat ik me toch geen pijn zou doen. Elke vraag die we stellen, elke blijk van interesse in hun cultuur, lijkt hun met vreugde te vullen. Het traditionele leven staat onder grote druk, maar deze bosjesmannen (en vrouwen) proberen zoveel mogelijk oude kennis en skills in leven te houden.

‘s Avonds mogen we naar het grote kampvuur komen. De groep zingt en de medicijnman raakt in trance. En wanneer hij vindt dat we er lang genoeg geweest zijn, maakt hij een snurkend geluid als teken dat we wel moe zullen zijn en maar beter naar het kamp kunnen terugkeren. We moeten er hartelijk om lachen, en hij lacht mee, voor sommige zaken heb je geen woorden nodig.

Bij het kleinere kampvuur praten mijn reismaatje/hartsvriendin Lesley en ik nog na met Morris, onze nieuwe vriend. Morris is ook bosjesman, maar hij draagt Westerse kleding en zorgt samen met zijn vrouw Edna voor de gasten in het bush camp. Hij ziet er uit alof hij 18 is, een kop kleiner dan mezelf (ik voel me een stevig vrouwmens naast hem), maar Morris is al vader van 5 kinderen. En hij heeft humor. Veel humor. Eén keer is hij in Europa geweest, vertelt hij. Hij moest wel vijf jassen over elkaar dragen om het een beetje warm te hebben. Hij paradeert rond het kampvuur met een imaginaire handtas over de schouders en imiteert de stap van de gemiddelde Westerling. “Busy, busy, busy!” roept hij. Imiteren kan hij als de beste. De tranen stromen over ons gezicht wanneer hij met de nodige zin voor drama vertolkt hoe een Amerikaanse toeriste aankwam in het bush camp (no wifi? No airco? No swimming pool?) en in totale paniek uitriep: “I’m going to die here!!!”. En dan was er die keer dat hij door een slang gebeten werd en zelf gillend uit de bosjes kwam gelopen. Hij imiteert zelfs het geluid van onze veel te hard huilende motor toen hij ons van ver met de 4×4 hoorde aankomen over de zanderige weg.

Kampvuren hebben iets magisch. Ze verbinden ons opnieuw met iets wat we als “moderne” mens voor een groot stuk zijn kwijt geraakt. Ik las ergens: “pas door het vuur zijn we werkelijk mens geworden.” En niet alleen omdat we plots ons eten konden koken. Nee, het vuur werd voor onze verre voorouders een verlenging van de dag. Een verlenging die plots tijd creëerde voor iets anders dan jagen en puur overleven.

De verhalen van de bosjesmannen rond het vuur gaan niet over het hier en nu, ze gaan over het spirituele, over voorouders. Mensen geven er samen betekenis aan hun leefwereld. Het zou dus kunnen dat zelf-reflectie rond het kampvuur ontstaan is. “Natuurvolkeren laten de beslommeringen van de dag uitdoven met de kooltjes in het vuur,” aldus antropologe Polly Wiessner. Daar kunnen wij als Facebookende, twitterende, what’s appende, tot laat op de avond werkende, tv-zappende mensen nog stevige lessen uit trekken.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: